Praviĺna!

Koska pry paraŭnaĺnych zvarotach §48

  1. Paraŭnaĺnyja zvaroty, jakija pačynajucca zlučnikami jak, by, jak by, niby, nibyta, byccam, jak byccam, što, jak i, čym, koskami.
    Napryklad:

    Pa niebie chmary, jak palotny, paŭnočny viecier raśścilaje (Ja.Kolas).
    Dziaŭčaty, niby rusalki, karahody vodziać (P.Pančanka).
    Polie, nibyta padkovaj, akružana liesam (I.Navumienka).
    Nad vozieram ustaje, byccam bielaja voŭna, pachučy tuman (Z.Biadulia).
    Zory vysypajuć, by iniej… (Ja.Kolas).

  2. Vydzialiajucca koskami spalučeńni sloŭ jak adzin, jak pravila, jak zvyčajna, jak znarok, jak ciapier, jak zaŭsiody i inš.
    Napryklad:

    My pa sihnalu vajennaj tryvohi ŭsie, jak adzin, ustavali na boj (P.Hliebka).
    Pažylyja liudzi pamiatajuć, jak ciapier, dzień zakančeńnia Vialikaj Ajčynnaj vajny.
    Kalia mahazina, jak zaŭsiody, źbirajucca viaskoŭcy.

  3. Pry paraŭnaĺnych zvarotach sa zlučnikami jak, jak byccam, čym i inšych u šerahu vypadkaŭ koska nie stavicca.
    Koska nie stavicca pierad zlučnikami jak i čym u spalučeńniach boĺš jak (nie boĺš jak), boĺš čym (nie boĺš čym), mienš jak (nie mienš jak), mienš čym (nie mienš čym), nie bližej jak, nie daliej jak, nie čaściej jak, nie radziej jak, nie inačaj jak, usio roŭna jak i inš., jakija vyražajuć abmiežavańnie ŭ prastory, časie, koĺkaści.
    Napryklad:

    Aboz raściahnuŭsia boĺš jak na viarstu (Ja.Kolas).
    Mienš čym praz chvilinu Nieściarovič viarnuŭsia ŭ chatu (K.Čorny).

    U takich spalučeńniach koska pierad jak i čym stavicca tady, kali jany sensava i intanacyjna vydzialiajucca.
    Napryklad:
    Lies patrebien liudziam nie mieniej, čym chlieb (I.Navumienka).
    Liudziej u liesie bylo boĺš, jak hryboŭ (Ja.Kolas).

  4. Nie vydzialiajucca koskami:
    ustojlivyja vyrazy sa zlučnikam jak: jak maha, jak ślied, jak maje być, jak naliežyć, jak nie ŭ siabie i inš.
    Napryklad:

    Treba jak naliežyć rychtavacca ŭ darohu.
    Nie paśpieŭ Labanovič jak maje być razhliedzieć hetyja ŭbohija apartamienty vartaŭnika, jak zaraz ža vyplyla z-za dreŭ jaho postać (Ja.Kolas);
    ustojlivyja paraŭnańni z jak: vidna jak dniom, hol jak sakol, halodny jak voŭk, zly jak sabaka, biely jak palatno, biely jak śnieh, pabliadnieŭ jak palatno, mocny jak dub, zdarovy jak byk, liohki jak piarynka, niaŭkliudny jak miadźviedź, patrebny jak pavietra, čorny jak saža, ćviordy jak kamień, čyrvony jak rak, ciomna jak nočču, chitry jak lisa, palachlivy jak zajac, chalodny jak liod, bajacca jak ahniu, bierahčy (hliadzieć) jak voka, viedać jak svaje piać paĺcaŭ, maŭčać jak ryba, bicca jak ryba ab liod, nie bačyć jak svaich vušej, jak rukoj źnialo, jak rukoj padać, jak kot naplakaŭ, rastaŭ jak śnieh, lopnuŭ jak myĺny puzyr, prystaŭ jak smala, staić jak ukopany, spaŭ jak zabity, raście jak na draždžach, adčuvać siabie jak doma, usie jak na padbor, jak na daloni, jak na iholkach i inš.

  5. Nie vydzialiajucca koskami paraŭnaĺnyja zvaroty, jakija z’jaŭliajucca imiennaj častkaj vykaźnika.
    Napryklad:

    Jany dlia mianie jak baćki (V.Bykaŭ).
    Ty jak pieśnia taja (Ja.Pušča).
    Lipa niby ciomnaja chmara za aknom (Ja.Bryĺ).

  6. Koska nie stavicca pierad paraŭnaĺnym zvarotam, kali pierad im jość čaścica nie abo prysloŭi zusim, amaĺ.
    Napryklad:

    Michaś trymaŭsia nie jak staly čalaviek (Ja.Kolas).
    Jany adčuvali siabie amaĺ jak daroslyja liudzi (Ja.Kolas).

  7. Nie vydzialiajucca koskami zvaroty z jak, kali jany ŭžyvajucca sa značeńniem «u jakaści» abo sa značeńniem tojesnaści.
    Napryklad:

    Čmarućku viedajuć usie jak čalavieka z fantazijaj (M.Lyńkoŭ).
    Jon slaviŭsia ŭ bryhadzie jak vydatny padryŭnik (I.Mieliež).
    Ja zachoŭvaju frantavyja piśmy bratoŭ i siabroŭ jak pamiać ab ich.
    Heta kniha vydadziena jak dapamožnik dlia studentaŭ.
    Byŭ dzień jak dzień.
    Alieś byŭ chlopiec jak chlopiec.

Zapościć
Adpravić