Praviĺna!

Pravily pastanoŭki šmatkrop’ja §45

  1. Šmatkrop’je stavicca ŭ kancy apaviadaĺnaha skaza dlia abaznačeńnia niezakončanaści vykazvańnia.
    Napryklad:

    Niama Chatyni… Zvoniać toĺki zvany (R.Mačuĺski).
    I zmoŭkli abodva nadoŭha, dumali kožny pra svajo… (B.Sačanka).
    Bielaruś, Bielaruś, ni kanca, ni kraju… (Ja.Bryĺ).
    Naprava budzie liśćviany liasok. Za im vioska Jamščyna. Za Jamščynaj prosta daroha na poŭdzień. Adličyš pa darozie dźvie pieršyja vioski… (K.Čorny).
    Liudzi jeździać, a ty… (Ja.Bryĺ).

  2. Šmatkrop’je stavicca paślia apošniaha slova pieraličeńnia, kali jano abryvajecca.
    Napryklad:

    U hetym kutku mižrečča niekaĺki viosak majuć nazvu Rudnia: Rudnia Marymonava, Rudnia Kamienieva… (I. Šamiakin).
    Jość kuliamioty, jość aŭtamaty. I šabli, karabiny… (B.Sačanka).
    Čujecca homan mnie śpielaje nivy, cichaja žaĺba palioŭ, liesu vysokaha šum-hud ščaślivy, pieśnia mahutnych duboŭ… (Ja.Kolas).

  3. Šmatkrop’je stavicca dlia abaznačeńnia niečakanych pierapynkaŭ, pieraryvistaści ŭ maŭlieńni, što ŭźnikajuć u vyniku pieražyvańniaŭ, chvaliavańnia čalavieka abo pošuku sposabu vyražeńnia dumki.
    Napryklad:

    – Ja… tak… chlopiec… padarožny, praz siabie sam… Ja… ničyj! – i pry hetym aściarožna jon [Symon] zirnuŭ na dziedaŭ kij (Ja.Kolas).
    Ja chacieŭ skazać, što my… siońnia… nie sustrakajemsia… (I. Mieliež).
    Čakaj, jak ža jaje [nastaŭnicu] zvali… Hm, Liudmila Ryhoraŭna… Liudmila Ryhoraŭna Kapuckaja… Zdajecca, zusim niadaŭna toje ŭsio bylo… A koĺki čaho pieražyta!.. (B.Sačanka).
    A Sava skazaŭ koratka i prosta: «Dlia mianie, choć zaraz…» – «Ničoha… – pierabiŭ Paddubny. – Toĺki kanśpiracyja… prašu… Aściarožna. Vyvučajcie svaich liudziej…» (P.Piestrak).
    – Antośka!.. rodny moj! kanaju… pierahareŭ, adstaŭ, źnikaju… Viadzi ž ty rej, viadzi… adzin… jak liepšy brat, jak rodny syn (Ja.Kolas).
    – Ja spužaŭsia?! – razharačyŭsia Liavon. – Ja spuž… (Z.Biadulia).

  4. Šmatkrop’je stavicca ŭ pačatku, u siaredzinie, u kancy cytaty, kab pakazać, što ŭ hetych miescach prapuščany slovy.
    Napryklad:

    K.Krapiva, raskryvajučy sutnaść satyryčnych tvoraŭ, adznačaje: «…rezanans satyryčnaha tvora… zaliežyć ad značnaści ab’jekta, na jaki hety tvor nakiravany».
    Doŭhi čas siabroŭskija adnosiny źviazvali I.Šamiakina z I.Mieliežam. «Biezumoŭna, žyvučy pa-susiedsku, – uspaminaje jon, – my časta zahliadvali adzin da adnaho i viali cikavyja litaraturnyja razmovy, boĺš spakojnyja, hlybokija, čym našy kaliektyŭnyja dysputy…».
    I.Šamiakin uspaminaje: «Plienum… nadzvyčaj uzbahaciŭ mianie» (V.Kavalienka).

  5. U lieksikahrafičnych pracach pry propusku častki cytaty-iliustracyi zvyčajna staviacca dźvie kropki.
    Napryklad:

    BARViEĆ, –vieje; niezak. Toje, što i b a r v a v je c i (u 2 znač. ). Hryvy kančalisia trochi navoddaĺ, a za imi.. barvieli ŭ hustoj zielieni pliamy ŭžo čyrvonych asinak. Karatkievič (Tlumačaĺny sloŭnik bielaruskaj movy).

  6. Kali skaračajecca cytata, u kancy jakoj pavinien stajać pytaĺnik abo kličnik, to hetyja znaki staviacca paślia dźviuch kropak.
    Napryklad:

    Hej! uźviejcie svaim kryĺliem, arlianiaty, bujna, burna..! (Ja.Kupala).
    Paraŭn.: Hej! uźviejcie svaim kryĺliem, arlianiaty, bujna, burna, na minulych dzion mahilie, nad sanlivaściu chaŭturnaj!

  7. Šmatkrop’je stavicca ŭ dyjalohu, kab pieradać maŭčańnie zamiest adkazu na zvarot surazmoŭcy.
    Napryklad:

    – Dyk što, pajšli?– zapytalasia dziaŭčynka.
    –…
    – Nu, čaho ty maŭčyš?

  8. Šmatkrop’je stavicca pamiž abzacami pry niečakanym pierachodzie ad adnaho plana apaviadańnia da druhoha.
    Napryklad:

    Jana byla jašče zusim maladaja, alie na tvary jaje liažaŭ adbitak pieražytaha. Cieśnieńkija marščynki sabralisia na jaje lbie i kalia rota, sinija kruhi byli pad vačyma, tvar uvieś byŭ zapeckany ziamlioj. Karocieńki rvany kažušok na joj taksama byŭ u ziamli…
    Časavy raździeŭsia, nabraŭ u kvartu vady i staŭ umyvacca. Za im pamylisia jašče dva. Kabieta padniala halavu i paprasila dazvalieńnia pamycca (K.Čorny).

    Kali pierachod ad adnaho plana apaviadańnia da druhoha maje boĺš reźki charaktar, to šmatkrop’je stavicca ŭ kancy pieršaha abzaca i ŭ pačatku druhoha.
    Napryklad:
    Ci pomnić jana, što havaryla viasnoju? Tady ŭ sadzie bielaj pienaj z ružovymi praśvietami ćvili jablyni… Ćvili, kab za ŭsio lieta antonaŭki vyraśli, paśpieli, stali takimi, jak niekali jana kazala…
    …Uspomnila! Zirnula na Antona, uśmichnulasia, uziala samy boĺšy jablyk i padniesla da hub_ (I.Hramovič).

  9. Šmatkrop’je moža stavicca paślia «nazoŭnaha temy».
    Napryklad:

    Chatyń… Mala chto čuŭ, musić, hetuju nazvu da vajny. Mala chto viedaŭ i samuju viosku, jakaja zhubilasia siarod liasoŭ i pahorkaŭ Lahojščyny.
    Maksim Bahdanovič… Karotki byŭ jaho žyćciovy viek. Jon vymiarajecca dvaccaćciu piaćciu hadami. Mnohija litaratary ŭ takim uzroście toĺki pačynajuć tvaryć. Jon ža – zakončyŭ (A.Bačyla).

Zapościć
Adpravić